Η Εφηβεία σε 2 Λεπτά

"Η Αλφαβήτα της εφηβείας" από την θεατρική ομάδα Νέων Δρώμενα

Μια γενιά αρρώστων

Το 70.4% των μαθητών της Γ' Λυκείου καπνίζουν. Δεν ξέρω αν θεωρούνται συστηματικοί ή περιστασιακοί καπνιστές, αλλά είναι απολύτως βέβαιο ότι ένα μεγάλο ποσοστό θα συρθεί εξαρτημένο στην κατανάλωση καπνού. Και μετά από μερικές δεκαετίες, αρκετοί θα πεθάνουν από ασθένειες που συνδέονται με το κάπνισμα.

Ναι, συμφωνώ ότι δεν μπορείς να περιγράψεις πειστικά σε έναν πιτσιρικά πώς θα είναι τα πνευμόνια του το 2050. Η νιότη τον κάνει να αισθάνεται άτρωτος και τα πνευμόνια που του δείχνεις δεν είναι δικά του. Επίσης η οπισθοδρόμηση της ελληνικής κοινωνίας αποτυπώνεται και στη συμπεριφορά των νέων. Το κάπνισμα θεωρείται, ακόμα, εισιτήριο για την ενηλικίωση και μέσο αφομοίωσης σε παρέες. Και όταν ο «μπάφος» γυρίζει μέσα στις νεανικές συντροφιές, η κουλτούρα του καπνού και των ουσιών παραμένει ισχυρή στις μικρές ηλικίες. Η δε στάση των περισσοτέρων γονιών παραμένει, τουλάχιστον, αστεία. Ένας γονιός συμβιβάζεται σχετικά εύκολα με τον εθισμό του παιδιού του στη νικοτίνη, ούτε σοκάρεται όταν το βλέπει με μία μπύρα στο χέρι. Είναι, όμως, ικανός να το δώσει στην αστυνομία έτσι και υποψιαστεί ότι ο μικρός έβαλε τσιγαριλίκι στο στόμα. Αλλά αυτή είναι άλλη κουβέντα.

Σε μια εποχή που το κάπνισμα στον δυτικό κόσμο τείνει να ποινικοποιηθεί, στην Ελλάδα μεγαλώνει η γενιά που θα συντηρήσει τις καπνοβιομηχανίες με χρόνια από τη ζωή της. Και φοβάμαι ότι ένας από τους λόγους που συμβαίνει αυτό, είναι η μη εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου. Στα περισσότερα λύκεια λειτουργούν άτυπα καπνιστήρια με την ανοχή των καθηγητών.

Θυμάμαι τον εαυτό μου, αστείο ανθρωπάκι, να βγαίνει για τσιγάρο στο διάλειμμα. Αυτό γίνεται ακόμα και σήμερα. Επίσης σε όλα τα στέκια των νέων η απαγόρευση καπνίσματος αγνοείται επιδεικτικά. Ο καπνιστής όχι μόνο δεν αισθάνεται ανεπιθύμητος στην καφετέρια ή στο μπαρ, αλλά είναι και ο μόνος που μπορεί να επιβιώσει εκεί μέσα. Έχουμε μουσκέψει στα δάκρυα για τη γενιά που φεύγει στο εξωτερικό, όμως μας αφήνει παγερά αδιάφορους η γενιά των ανθρώπων που θα αρρωστήσουν όπως οι γονείς και οι παππούδες τους. Αλλά ναι, είναι το δημοκρατικό δικαίωμα στο κάπνισμα. Και αν πρόκειται και για πανεπιστημιακό αμφιθέατρο, μιλάμε για κατάκτηση.

Η μελέτη εκπονήθηκε από την CMT ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ σε δείγμα 1.802 μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε σχολεία της Αττικής και της Θεσσαλονίκης. Τα αποτελέσματα της έρευνας παρουσιάστηκαν κατά τη διάρκεια ειδικής ημερίδας στο Ζάππειο την Πέμπτη 16 Οκτωβρίου, παρουσία των υπουργών Παιδείας και Θρησκευμάτων, Ανδρέα Λοβέρδου και Υγείας, Κατερίνας Παπακώστα. Τα κύρια σημεία της είναι τα εξής:

• Το ποσοστό των μαθητών που δοκιμάζουν να καπνίσουν τσιγάρο ή άλλο είδος καπνίσματος υπερτετραπλασιάζεται μεταξύ Α’ Γυμνασίου (17,1%) και Γ’ Λυκείου (70,4%).
• Μεταξύ των ηλικιών 13 και 18 ετών το ποσοστό των μαθητών που καπνίζουν οκταπλασιάζεται (5,5% και 44,1% αντίστοιχα), ενώ οι μαθητές της Γ’ Λυκείου μεταβάλλονται από περιστασιακοί σε συστηματικοί καπνιστές.
• Το τσιγάρο, ο ναργιλές και το ηλεκτρονικό τσιγάρο κατέχουν τις πρώτες θέσεις προτίμησης καπνικών ειδών στη μαθητική κοινότητα, ενώ η πρόσβαση σε αυτά είναι εύκολη τόσο εντός όσο και εκτός σπιτιού. 
• Ο βαθμός επίγνωσης της μαθητικής κοινότητας για τις καταστροφικές συνέπειες του καπνού είναι σχεδόν καθολικός αλλά μόνο στα μισά σχολεία έχουν γίνει σχετικές δράσεις αγωγής υγείας για μια ζωή «χωρίς τσιγάρο».
• Πάνω από τους μισούς μαθητές που είναι συστηματικοί καπνιστές διαφωνούν με την εφαρμογή της απαγόρευσης του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους ή ανοικτούς δημόσιους χώρους ειδικού ενδιαφέροντος. 
• Οι 9 στους 10 όμως συμφωνούν ότι είναι ανθρώπινο δικαίωμα κάθε παιδιού, εφήβου και ενήλικα να μεγαλώνει και να ζει σε ένα περιβάλλον με καθαρό αέρα, χωρίς το δηλητηριώδη καπνό του τσιγάρου ή άλλων προϊόντων καπνού.
• Το οικογενειακό, φιλικό και σχολικό περιβάλλον είναι οι βασικότεροι παράγοντες που επιδρούν στη συμπεριφορά των μαθητών όσον αφορά στο κάπνισμα.

 Αναλυτικά΄ τα αποτελέσματα.

  ~  Κώστας Γιαννακίδης , protagon.gr

Σκέψεις ενός παιδιού που κυνηγούσε κομήτες

 

«Όταν είναι κανείς νέος, είναι πολύ νωρίς. Όταν είναι γέρος, είναι πολύ αργά» Διογένης ο Κυνικός «Ενώ οι νέοι αναζητούν την περιπέτεια, οι γέροι λαχταρούν την ασφάλεια» Ναγκίμπ Μαχφούζ ~ Ήμουν 11 χρονών όταν πέρασε ο κομήτης του Χάλεϊ. Έβγαινα στο μπαλκόνι για να τον δω, αλλά ο ουρανός ήταν συννεφιασμένος. «Δεν πειράζει», είχα πει στον πατέρα μου. «Θα τον ξαναδώ όταν ξανάρθει, σε 75 χρόνια… 86 χρονών θα είμαι τότε.» Ο πατέρας μου δεν γέλασε. Με είχε κοιτάξει πολύ σοβαρά και είπε μόνο: «Μακάρι να τον δεις». Και με χάιδεψε. Με θλίψη ~ Τώρα, που έχω πλέον την τότε ηλικία του πατέρα μου, και ένα παιδί λίγο μικρότερο από τον πιτσιρικά που κυνηγούσε κομήτες, καταλαβαίνω, νιώθω ότι μπορώ να καταλάβω, το βλέμμα του, τη θλίψη του. Το πρώτο που θα σκέφτηκε μάλλον θα ήταν ότι σε 75 χρόνια εκείνος αποκλείεται να είναι ζωντανός. Όμως δεν νομίζω ότι η θλίψη προερχόταν από την ξαφνική συνειδητοποίηση της θνητότητας του. Ένας σαραντάχρονος έχει αρχίσει να συμβιβάζεται με τον θάνατο του. Και αν έχει επίγνωση της πραγματικότητας, θα πρέπει να ευχαριστεί το θεό, το σύμπαν, την τύχη, που κατάφερε να φτάσει τα σαράντα. Όταν όμως το παιδί σου μιλάει για τα γεράματα του τότε η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Έχεις μπροστά σου ένα μπουμπούκι (τι άλλο είναι ένα δεκάχρονο παιδί;) και το φαντάζεσαι ως έναν γέρο, λίγο πριν το θάνατο. Και το χειρότερο είναι  ότι καθώς αναλογίζεσαι την πιθανότητα να επιζήσει ως τα 86, αναλογίζεσαι και την πιθανότητα να πεθάνει πριν από αυτή την ηλικία. Έτσι συνειδητοποιείς ότι το παιδί σου είναι θνητό. ~~{}~~ Κάποιος αρχαίος Έλληνας τριγυρνούσε στην Αγορά κλαίγοντας και ξεριζώνοντας τα μαλλιά του. Μόλις είχε χάσει το παιδί του. Ένας στωικός φιλόσοφος τον πλησίασε και του είπε: «Γιατί κλαις; Δεν ήξερες ότι το παιδί σου είναι θνητό;» «Το ήξερα», απάντησε εκείνος ανάμεσα στους λυγμούς. «Τότε γιατί κλαις; Δεν μπορείς να το φέρεις πίσω.» «Γι” αυτό κλαίω», είπε ο άνθρωπος και έφυγε κλαίγοντας, αφήνοντας τον στωικό στην στωικότητα του. ~~{}~~ Τα παιδιά ψυχανεμίζονται το αναπόφευκτο του θανάτου (για όλους, και για τον εαυτό τους) στην ηλικία των 5 ή 6 ετών. Μπορεί και να ρωτήσουν, για να βεβαιωθούν, ίσως αποφεύγοντας τη λέξη. «Κάποια μέρα θα γεράσω κι εγώ;» «Θα ζήσεις τόσο πολλά, τόσο υπέροχα πράγματα μέχρι τότε», θα του πουν οι γονείς. ~ Αυτό είναι το μόνο αντίδοτο στον θάνατο: Η ζωή. Κι αυτό κάνουν τα παιδιά. Ζούνε. ~~{}~~ Το παιδί είναι αθάνατο, γιατί δεν το απασχολεί το μέλλον. Δεν έχει ακριβή επίγνωση του χρόνου. Ανησυχεί πιο πολύ για το σβήσιμο του ήλιου (σε πέντε δισεκατομμύρια χρόνια), παρά για τον προστάτη και τα καρδιαναπνευστικά προβλήματα. “Ετσι είναι και οι έφηβοι. Αλλά εκείνοι δεν είναι απλά αθάνατοι, είναι και παντοδύναμοι. Ειδικά μόλις ξεπεράσει το μέγιστο πρόβλημα της ακμής, ο έφηβος (ή νέος) πιστεύει ότι μπορεί να καταφέρει τα πάντα, να μετακινήσει βουνά, να αλλάξει τον κόσμο. ~ Καθώς τα χρόνια και οι δεκαετίες περνούν μαθαίνει να συμβιβάζεται με λιγότερα. Ο σαραντάχρονος γνωρίζει (ή μήπως πιστεύει;) ότι ο κόσμος δεν αλλάζει τόσο εύκολα και ότι δεν αρκεί πίστη ίση με κόκκο σινάπεως για να μετακινήσει βουνά. Ο εικοσάχρονος θέλει τον κόσμο και τον θέλει τώρα. Ο σαραντάχρονος θα αρκεστεί σε έναν κόσμο με λίγες βελτιώσεις. Και μετά, πενήντα, εξήντα χρονών, επιζητά την ασφάλεια, ένα σταθερό περιβάλλον για να ξεκουράσει τα κουρασμένα του κόκκαλα. ~~{}~~ Οι άνθρωποι δεν σταματάνε να παίζουν επειδή γερνάνε. Γερνάνε επειδή σταματάνε  να παίζουν. Έτσι έγραφε κάποιος. Το πρόβλημα είναι ότι καθώς τα χρόνια συσσωρεύονται στο κεφάλι σου, μαζί με τα συνακόλουθα οικονομικά και υγείας προβλήματα, γίνεται όλο και πιο δύσκολο να παίξεις. Και πιο πολύ σε καταβάλλει ο «ορίζοντας γεγονότων» της μαύρης τρύπας του τέλους. Όσο περισσότερο πλησιάζεις προς το τέλος  (σαν να προσεγγίζεις μια μαύρη τρύπα), τόσο οι πράξεις σου και οι σκέψεις σου επηρρεάζονται από τη βαρύτητα του αναπόφευκτου. ~~{}~~ Αλλά είναι και η εμπειρία που σε κάνει κυνικό – κομφορμιστή – βαρετό. Όσο περνάνε τα χρόνια τόσο ο ενήλικας – μεσήλικας – υπερήλικας παγιδεύεται σε κάτι που θυμίζει την «αιώνια επιστροφή» του Νίτσε. Κάθε μέρα είναι παρόμοια με κάθε προηγούμενη. Το παιδί έχει τόσο και τόσα υπέροχα πράγματα να ζήσει. Θα ενθουσιαστεί όταν δοκιμάσει για πρώτη φορά παγωτό -και θα συνεχίσει να το κάνει για πολύ καιρό. Και ο έφηβος θα ταραχτεί όταν ακούσει για πρώτη φορά τον Μόρισον. Θα πιστέψει ότι γνώρισε τον θεό όταν φιλήσει τα χείλη του αγοριού/κοριτσιού που ερωτεύτηκε. ~ Να κάνεις σεξ, να πηγαίνεις διακοπές με τους φίλους, να γίνεσαι λιώμα, να μπαίνεις στο αμφιθέατρο του πανεπιστημίου, να βγάζεις τα δικά σου λεφτά, να πιάνεις το πρώτο σου σπίτι, να οδηγείς, να ταξιδεύεις στο εξωτερικό, να διαδηλώνεις, να παίζεις live μουσική, να συγκατοικείς με τον άνθρωπο σου, να γεννάς το πρώτο σου παιδί. Όλα φαντάζουν τόσο εντυπωσιακά όταν τα κάνεις για πρώτη φορά. ~ Καθώς περνούν τα χρόνια μειώνεται ο ενθουσιασμός, κουράζεται το σώμα, λυγάει η ψυχή. Καταλαβαίνεις (ή πιστεύεις) ότι δεν θα αλλάξεις τον κόσμο. Τις περισσότερες μέρες απλά παλεύεις για να επιβιώσεις μέσα του -και παλεύεις για να μην σε αλλάξει. Και μετά, σαν πλησιάζεις προς το θάνατο, μένεις να αναπολείς. «Γέρος είσαι όταν το παρελθόν σε χαροποιεί πιο πολύ από το μέλλον.» Και ίσως μόνο τότε, λίγο πριν το τέλος, καταλάβεις και γίνεις πάλι παιδί. Μόνο τότε ίσως αρχίσεις πάλι να απολαμβάνεις με ευγνωμοσύνη το κάθε ξημέρωμα που βλέπεις. ~ Κανείς ογδοντάχρονος δεν άλλαξε τον κόσμο. Επειδή οι ογδοντάχρονοι δεν πιστεύουν ότι ο κόσμος μπορεί να αλλάξει. Το μόνο που κάνουν είναι να περιμένουν τον κομήτη του Χάλεϊ, για να τον δουν, αν ο ουρανός τους το επιτρέψει, και μετά να κλείσουν τα μάτια τους γαλήνια. ~~{}~~ «Η βασιλεία των ουρανών ανήκει στα παιδιά», είχε πει ένας άνθρωπος. Αλλά και ο κόσμος, ο πλανήτης, η ζωή, ανήκουν στα παιδιά, στους έφηβους, στους νέους. Επειδή αυτοί πιστεύουν ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Και μόνο όποιος πιστεύει στην αλλαγή μπορεί και να τη φέρει. ~ ΥΓ: Το μόνο αντίδοτο στο θάνατο είναι η ζωή. Αν αύριο το πρωί ξυπνήσεις, αν ανοίξεις τα μάτια σου, είσαι τυχερός. Το τι θα κάνεις είναι δικό σου θέμα. Η ζωή παίρνει βάρος από αυτά που βάζεις στις τσέπες της. ____________    Πηγή: http://sanejoker.info Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Αντικλείδι, http://antikleidi.com/2014/10/07/skepsis-komites/

Έφηβοι...πεζοναύτες

 Καθηγητές, γονείς και ΜΜΕ μεταφέρουν στα παιδιά το μήνυμα «Δουλέψτε σκληρά γιατί χαθήκατε!». Και τα παιδιά προσπαθούν και δουλεύουν σκληρά. Δεν παρακολουθούν μόνο το πρόγραμμα του σχολείου αλλά είναι υποχρεωμένα να διαβάζουν αρκετές ώρες ενώ τα περισσότερα αναγκάζονται να παρακολουθούν και κάποιο φροντιστήριο. Η εποχή της εφηβείας για τα ελληνόπουλα δεν κρύβει μόνο το άγχος για προσαρμογή στην ενήλικη ζωή αλλά «προσφέρει» και τον πανικό της επιτυχίας.

Τι άλλο θα ζητήσουμε!

Κάποτε σε αυτή την όμορφη, γεμάτη ήλιο χώρα τα παιδιά μεγάλωναν με ασφάλεια και χαρά. Μπορούσαν να επιστρέψουν από το σχολείο, να πετάξουν την τσάντα στην αυλή και να τρέξουν στη διπλανή αλάνα για ζωηρό παιχνίδι, ώσπου η φωνή της μαμάς ή της γιαγιάς θα έριχνε το σύνθημα: «Το φαΐ είναι έτοιμο!». Τότε η αλάνα ερήμωνε, οι μυρωδιές του κοκκινιστού, του παστίτσιου, του τηγανητού ψαριού και της φρέσκιας σαλάτας ξεχείλιζαν από τα σπίτια. Μια αισθαντική συμφωνία! Τα παιδιά χαλάρωναν, χόρταιναν και για λίγο η γειτονιά έβρισκε την ησυχία της, ώσπου οι μαθητές να διαβάσουν, οι γιαγιάδες και οι παππούδες να πάρουν τον μεσημεριανό υπνάκο τους και οι μαμάδες να ξεκουραστούν με κάποιο εργόχειρο ή κάποιο βιβλίο. Νωρίς το απόγευμα ξανάρχιζαν οι φωνές των παιδιών στις αλάνες, το παιχνίδι ζούσε στιγμές μεγαλοπρέπειας, ώσπου σχεδόν νύχτωνε και όλοι μαζεύονταν στο σπίτι για τα αποχαιρετιστήρια της ημέρας, δηλαδή, μπάνιο, βραδινό και ησυχία...

Αυτή ήταν η εποχή που έβγαλε μεγάλους επιστήμονες, αξιόλογους καλλιτέχνες, χαρούμενους τεχνίτες και παιδιά γεμάτα όνειρα και φιλοδοξίες.

Σήμερα το σκηνικό έχει αλλάξει. Στις πολύβουες και κατειλημμένες από το καυσαέριο μεγαλουπόλεις τα παιδιά επιστρέφουν τρέχοντας από το σχολείο, είτε με τα πόδια και πάντοτε με τη συνοδεία κάποιου μεγάλου είτε με τα σχολικά, για να μπουν πάλι τρέχοντας στο ασανσέρ της πολυκατοικίας και να καταλήξουν με βιασύνη σε ένα γεύμα που θα οδηγήσει σε μια γρήγορη πέψη προκειμένου να αρχίσουν οι εξωσχολικές δραστηριότητες! Ξένες γλώσσες, αθλητικά, ωδεία, μαθήματα πληροφορικής και πάλι πίσω στο σπίτι για το διάβασμα της επόμενης ημέρας. Ωσπου κάπου αργά το βράδυ θα κλείσουν οι τηλεοράσεις και θα πέσει σιωπητήριο. Ωρες δουλειάς: 10-12!

Αυτή είναι η εποχή μας. Η εποχή που φτιάχνει νέους με φοβίες, χωρίς μαλλιά, νέους ευερέθιστους, χωρίς όνειρα, χωρίς προοπτικές, χωρίς κέφι.

Τα παιδιά μας, από πολύ νωρίς, φοράνε μια αόρατη φόρμα εργασίας που μπαίνει πρωί πρωί και βγαίνει αργά το βράδυ.

Οι γονείς γεμάτοι άγχος και ανησυχίες καταστρώνουν κάθε Σεπτέμβριο το εξαντλητικό ωράριο των παιδιών τους για τη σχολική χρονιά, φροντίζοντας να μην αφήσουν ούτε ένα απόγευμα ελεύθερο χωρίς προγραμματισμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα. Οι δικαιολογίες είναι πολλές και σοβαρές.

Οι πιο πολλοί γονείς πιστεύουν ότι τα παιδιά σήμερα πρέπει να έχουν εφόδια. Γνώσεις, γνώσεις, γνώσεις. Αλλοι πάλι γονείς τρομοκρατημένοι από αυτά που προσφέρει η τηλεόραση προσπαθούν να ωθήσουν τα παιδιά σε δραστηριότητες προκειμένου να μην υπάρχει ελεύθερος χρόνος γι' αυτήν.

Με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, τα παιδιά μας καταλήγουν να έχουν μπουχτίσει την οποιαδήποτε οργανωμένη δραστηριότητα και φθάνουν τελικά σε μια αντιδραστική προεφηβεία και μια επικίνδυνη εφηβεία.

Προσπαθώντας όλοι να μαζευτούμε στις πόλεις, έχουμε πλέον φθάσει στο σημείο να εφευρίσκουμε επαγγέλματα που άλλο αντικείμενο δεν έχουν από το να εξυπηρετούν κάποιες ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων συμπολιτών μας που δεν θα είχαν προκύψει αν δεν είχαμε μαζευτεί όλοι στο ίδιο μέρος!

Ετσι φυτρώνουν σαν μανιτάρια όλων των ειδών οι επιχειρήσεις που σκοπό έχουν να προσφέρουν στα παιδιά μας ό,τι δεν μπορούν να προσφέρουν πλέον οι ανύπαρκτες αλάνες και οι παλιές γειτονιές. Ολα αυτά στολίζονται με ένα επιστημονικοφανές τατς (touch) που επιβάλλει το σύγχρονο μάρκετινγκ. Ανεργοι παιδαγωγοί, ψυχολόγοι, ηθοποιοί και μουσικοί μετατρέπονται σε επιχειρηματίες που υπόσχονται μια ενηλικίωση με πολλά πολλά εφόδια. Αυτό μαγνητίζει κάθε δύσμοιρο γονιό που τρομοκρατημένος από την απειλή της ανεργίας ελπίζει να οπλίσει το παιδί του με οτιδήποτε φαντάζει εφόδιο για μια αυριανή επιτυχία.

Τα παραμύθια έχουν μείνει στις βιβλιοθήκες, γιατί λίγοι γονείς διαβάζουν πλέον στα παιδιά τους. Τα συναρμολογούμενα παιχνίδια που κατέφθασαν ως δώρα στο τελευταίο πάρτι είναι έτοιμα να ξαναπακεταριστούν και να προσφερθούν ως δώρα και πάλι, αφού δεν υπάρχει ελεύθερος χρόνος για να αξιοποιηθούν. Τα παιδιά δεν κάνουν γνωριμίες με γειτονόπουλα, αφού δεν υπάρχει κάποιος ασφαλής χώρος που να τα φιλοξενήσει και να γίνει το αυθόρμητο και αγαπημένο καθημερινό στέκι τους. Οι γονείς απομονώνονται σε ένα ατελείωτο σούρτα-φέρτα από το ένα φροντιστήριο στο άλλο και από το ωδείο στο ινστιτούτο ξένων γλωσσών και από 'κεί στο φαστφουντάδικο, γιατί συχνά δεν υπάρχουν χρόνος και κουράγιο για μαγείρεμα.

Τα παιδιά δεν μπορούν να βιώσουν το αυθόρμητο και το ξαφνικό ως κομμάτι της πραγματικότητας, αφού όλα είναι προγραμματισμένα. Δεν υπάρχει χρόνος για χαζολόγημα, που είναι τόσο απαραίτητο για την ισορροπία του ψυχισμού τους. Δεν υπάρχει χρόνος για έμπνευση και για δημιουργία, αφού όλα πρέπει να γίνονται στα γρήγορα και στο λεπτό. Και το χειρότερο, στο τέλος της ημέρας υπάρχει μια αίσθηση κενού και ανησυχίας, χωρίς να εμπεδώνονται οι γνώσεις και χωρίς να καταγράφονται τα συναισθήματα.

Ποιος κερδίζει;

Είναι σίγουρο ότι ο τρόπος με τον οποίο ζούμε σήμερα μας καλεί να βρούμε λύσεις σε ένα σωρό προβλήματα που προκύπτουν σε σχέση με την επιβίωσή μας και τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας. Κάθε γονιός είναι φυσικό να επιθυμεί να ανταποκριθεί όσο πιο αποτελεσματικά μπορεί στο να βοηθήσει τα παιδιά του να πορευθούν με επιτυχία στη ζωή τους. Ωστόσο μοιάζει σαν να έχουμε ξεφύγει από αυτόν τον στόχο της καλής ανατροφής και να έχουμε μπει σε ένα παζάρι όπου έχουμε βάλει τα παιδιά μας στη θέση των προϊόντων!

Το νεαρό βλαστάρι μας πρέπει να το εξοπλίσουμε με γνώσεις, με ικανότητες και τίτλους, όπως θα εξοπλίζαμε ένα διαμέρισμα με θερμοσίφωνο και καλοριφέρ προκειμένου να το πουλήσουμε! Ακούγεται άσχημο αλλά δυστυχώς συμβαίνει.

Εξωθούμε τα παιδιά μας σε εξαντλητικά ωράρια χωρίς να συνειδητοποιούμε ότι η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας και ενός μουσικού οργάνου απαιτεί προσπάθεια από την πλευρά του μαθητή. Πολλές φορές δεν επιτρέπουμε στα παιδιά να ξεκουραστούν και να ξεχαστούν, γιατί θεωρούμε ότι έτσι χάνουν πολύτιμο χρόνο. Πιστεύουμε πως πρέπει από πολύ νωρίς να αξιοποιήσουν το 100% του χρόνου τους προκειμένου να αποκτήσουν γνώσεις.

Ο δυνατός ανταγωνισμός της εποχής μας, καθώς και η εμμονή μας να γεμίσουμε τη ζωή μας με υλικά αγαθά, μας κάνουν να ξεχνάμε την παιδαγωγική αξία που έχει το παιχνίδι, ιδιαίτερα στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου.

Ας θυμηθούμε ότι το παιχνίδι δίνει στα παιδιά τα ουσιαστικά προσόντα για τη ζωή, τα οποία είναι η κοινωνικότητα, η αυτοεκτίμηση, η αισιοδοξία, η ηρεμία και κυρίως η προετοιμασία για τους κοινωνικούς ρόλους που θα παίξουν στην ενήλικη ζωή τους. Χωρίς το παιχνίδι, τα παιδιά παίρνουν γνώσεις που ποτέ δεν γίνονται βίωμα, δηλαδή εμπειρία.

Φυσικά οι γνώσεις που αποκτάμε στο σχολείο έχουν σημαντική αξία. Ωστόσο, σύμφωνα και με τις τελευταίες ανακαλύψεις που έγιναν στον χώρο της νευροψυχολογίας, ο δείκτης νοημοσύνης ενός ατόμου και οι εγκυκλοπαιδικές γνώσεις του δεν αρκούν για να το συνοδεύσουν με επιτυχία στην ενήλικη ζωή.

Αυτό που τελικά θα σφραγίσει τη ζωή του ατόμου είναι η ικανότητά του να χειρίζεται τα συναισθήματά του, να διαπραγματεύεται αντί να συγκρούεται, να ρισκάρει χωρίς συναισθήματα πανικού και τελικά να καταφέρνει να γίνεται κατανοητό από το περιβάλλον. Ολα αυτά συνθέτουν τη συναισθηματική του νοημοσύνη, η οποία είναι μια ικανότητα που δεν αποκτιέται μέσα από τα βιβλία ούτε μαθαίνεται στα θρανία.

Τα παιδιά χρειάζεται οπωσδήποτε να συμμετέχουν και σε διαδικασίες μέσα στις οποίες θα αποφασίσουν τα ίδια για τους κανόνες του παιχνιδιού.

Οταν βρίσκονται συνεχώς σε περιβάλλοντα όπου οι κανόνες μπαίνουν από εμάς τους μεγάλους, τότε δεν αναπτύσσουν την ικανότητά τους για αυτοδιοίκηση και ανεξαρτησία. Αυτό έχει συνέπεια να αισθάνονται αρκετή ανασφάλεια αποφεύγοντας να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους. Επίσης, έχει αποτέλεσμα να εξαρτώνται πολύ από τους γονείς τους, τους οποίους και κατηγορούν ότι είναι υπεύθυνοι για τυχόν αποτυχίες τους.

Είναι ιδιαίτερα θλιβερό να αντικρίζει κανείς νέους και νέες με πολλές γνώσεις και αξιόλογα πτυχία που όμως είναι γεμάτοι καχυποψία και φόβο. Τέτοια παιδιά συγκεντρώνουν περισσότερο την προσοχή τους στις ατυχίες ή στις αδικίες που μπορεί να συναντήσουν και έτσι προτιμούν να παραιτούνται αντί να προσπαθούν.

Ποια είναι λοιπόν η λύση; Πώς μπορούμε να δώσουμε στα παιδιά μας πραγματικά εφόδια χωρίς να τα εξωθήσουμε σε καταναγκαστικά έργα και χωρίς να τους στερήσουμε τη μαγεία της παιδικής ηλικίας;

Μια βασική συνταγή λέει πως ό,τι προσφέρουμε στα παιδιά ως ευκαιρία για μόρφωση ή επιμόρφωση θα πρέπει να πλαισιώνεται από συναισθήματα ευχαρίστησης. Το συναίσθημα της χαράς είναι η πιο σπουδαία παιδική τροφή. Επομένως η μάθηση δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να μοιάζει με καταναγκασμό.

Παράδειγμα προς μίμηση

Ενα άλλο πολύ σοβαρό σημείο στο οποίο πρέπει εμείς οι γονείς να σταθούμε είναι το ότι για τα παιδιά μας είμαστε παράδειγμα προς μίμηση. Είμαστε το πρότυπο πάνω στο οποίο διαμορφώνεται η δική τους ζωή. Επομένως είναι σημαντικό να τους δείχνουμε με τον τρόπο μας και όχι με τα λόγια αυτό που θέλουμε να τους περάσουμε. Αν θέλουμε να αγαπήσουν τη λογοτεχνία, πρέπει να μας βλέπουν κι εμάς να διαβάζουμε. Αν θέλουμε να έχουν ενδιαφέροντα έτσι ώστε να μην ξεχυθούν στις καφετέριες, πρέπει να μας βλέπουν κι εμάς να καλλιεργούμε το πνεύμα μας και το σώμα μας. Το ότι γίναμε γονείς δεν σημαίνει πως ολοκληρώσαμε τη δική μας προσπάθεια για ευχαρίστηση και προσφορά. Το ότι τα παιδιά μας σήμερα κλείνονται στις καφετέριες ή μαγνητίζονται με τις ώρες από ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι δεν είναι ανεξάρτητο από το ότι εμείς έχουμε κολλήσει στον καναπέ μπροστά σε μια ανοιχτή τηλεόραση.

Ας μη βαυκαλιζόμαστε λοιπόν ότι προσφέρουμε στα παιδιά μας ευκαιρίες μόνο και μόνο επειδή τα γράψαμε σε ένα φροντιστήριο και τα πήγαμε στο μπαλέτο ή στο μπάσκετ. Ολα αυτά γίνονται βαρετά και καταθλιπτικά αν δεν υπάρχει ο χρόνος για γέλιο, για ανταλλαγή εμπειριών και για αληθινή ανθρώπινη επικοινωνία.

Τα παιδιά μας δυστυχώς θα έχουν την ευκαιρία να δουλέψουν σκληρά στη ζωή τους. Επομένως, ας αποφύγουν τη σκληρή δουλειά στην παιδική τους ηλικία. Ας τους προσφέρουμε μια πιο απλή καθημερινότητα όπου η γνώση θα έρθει από την ουσιαστική επαφή που θα έχουμε μαζί τους. Αυτού του είδους η γνώση είναι και η πιο σημαντική πηγή πληροφοριών στην οποία αργότερα θα βασισθούν για να απαντήσουν σε κάθε ερώτημα που θα αρχίζει «Πώς να...».

Η κυρία Σμαρούλα Παντελή είναι ψυχολόγος, συγγραφέας.

Πηγή: εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ

Bertolt Brecht, Μήνυμα του ετοιμοθάνατου ποιητή στη νεολαία

Εσείς οί νέοι άνθρωποι των εποχών πού έρχονται
Καί της καινούργιας χαραυγής πάνω στίς πολιτείες
Πού δέ χτίστηκαν ακόμα, καί σεις
Πού δέ γεννηθήκατε, ακούστε τώρα
Τη φωνή τη δική μου, πού πέθανα
Όχι δοξασμένα.

‘Αλλά
Σάν τόν αγρότη πού δέν όργωσε τό χωράφι του
Καί τόν χτίστη πού ξετσίπωτα τό ‘βαλε στά πόδια
Σάν είδε την τρύπια στέγη,

Έτσι κ’ εγώ,
Δέ βάδισα μέ τήν εποχή μου, ξόδεψα τίς μέρες μου,
Καί τώρα πρέπει νά σας παρακαλέσω
Νά πείτε εσείς αυτά πού δέν ειπώθηκαν,
Νά κάνετε αυτά πού δέν έγιναν, καί μένα
Γρήγορα νά μέ ξεχάσετε, σας παρακαλώ,
Γιά νά μήν παρασύρει καί σας
Τό δικό μου κακό παράδειγμα.

Αχ, γιατί κάθισα στων στείρων τό τραπέζι
Τρώγοντας τό φαΐ
Πού αυτοί δέν ετοίμασαν;
Αχ, γιατί ξόδεψα τά καλύτερα μου λόγια
Στη δική τους
Άσκοπη κουβέντα. Έξω όμως
Διάβαιναν οι άδίδαχτοι
Διψασμένοι νά μάθουν.

Αχ, γιατί
Τά τραγούδια μου δέν υψώνονται στά μέρη εκείνα
Πού θρέφουν τίς πολιτείες, εκεi
Πού ναυπηγούνται τά καράβια;
Γιατί δέν υψώνονται
Απ’ τίς γρήγορες ατμομηχανές
Σάν τόν καπνό
Πού αφήνουν πίσω τους στόν ορίζοντα;

Γιατί ο δικός μου λόγος
Είναι σταχτη και μεθυσμένου παραλήρημα στο στόμα
Εκείνων πού είναι χρήσιμοι καί δημιουργικοί.

Ούτε μιά λέξη
Δέν ξέρω νά πω σέ σας, γενιές των εποχών πού έρχονται,
Μήτε μιά υπόδειξη δε θά μπορούσα νά σάς κάνω
Μέ δάχτυλο τρεμάμενο,
Γιατί πώς τό δρόμο νά δείξει
Αυτός πού δέν τόν διάβηκε!

Γι αυτό σε μένα που τη ζωή μου
Έτσι σπατάλησα άλλο δέ μένει
Παρά νά σας ζητήσω
Νά μή δώσετε προσοχή σε λέξεις
Πού βγαίνουν άπό τό δικό μας
Σάπιο στόμα, μήτε καί συμβουλή
Καμιά νά μή δεχτείτε
‘Απ’ αυτούς πού στάθηκαν τόσο ανίκανοι,
‘Αλλά μόνοι σας ν’ αποφασίσετε
Ποιό τό καλό γιά σάς καί τί σάς βοηθάει
Τόν τόπο νά χτίσετε πού εμείς αφήσαμε
Νά ρημάξει σάν τήν πανούκλα,
Καί γιά νά κάνετε τίς πολιτείες
Κατοικήσιμες.

     Bertolt Brecht